Drainage aanleggen in de tuin: buis, omhulling en afvoer

Drainage kan helpen als je tuin of kruipruimte nat blijft door hoog grondwater. Je legt een geperforeerde drainagebuis met een omhulling die bij je grond past, met afschot naar een sloot of drainageput. Voor blijvende drainage in stedelijk gebied adviseert Wavin minstens PP450. De diepte hangt vooral af van het slootpeil. Vraag bij je gemeente en waterschap na waar het water heen mag.

Wanneer helpt drainage in de tuin?

Een hoge grondwaterstand kan volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) zorgen voor natte kelders en kruipruimten, en voor planten die verwelken in een drassige tuin. Op je eigen perceel ben je daar zelf verantwoordelijk voor. De gemeente heeft een grondwatertaak voor de openbare ruimte (artikel 2.16 Omgevingswet), maar kan overlast niet altijd voorkomen. IPLO noemt drainage als maatregel voor zowel gemeente als eigenaar.

Kijk eerst of het grondwater of regenwater is. Wetterskip Fryslân geeft een eenvoudige proef:

• Graaf een gat in de tuin. Staat het water daarin ongeveer op de hoogte van de bodem van de kruipruimte of hoger, dan is het waarschijnlijk grondwater. Dan is drainage een van de oplossingen.
• Loopt het water snel weg, dan gaat het om regenwater dat niet in de bodem zakt. Doorbreek dan de slecht doorlatende lagen: spit om, of graaf putten en vul die met zand en grind.

Drainagebuis met of zonder omhulling

Een drainagebuis is een geribbelde, geperforeerde kunststofbuis, bijvoorbeeld van PVC, PE of PP (Pipelife). De omhulling houdt gronddeeltjes tegen, vergroot de buisomtrek, laat water rond de buis beter door en beschermt de buis bij transport en aanleg (Wavin). Wavin en Pipelife leveren ook kale buis, maar volgens Wavin is een omhulde buis in veel gevallen gewenst.

Het getal achter de omhulling is de O90-waarde in micrometer. Bij O90 = 450 houdt de omhulling 90% van de deeltjes groter dan 450 µm tegen (Pipelife). Kies je die waarde te klein, dan verstopt de omhulling; te groot, dan spoelt er grond in en verstopt de buis (Wavin).

Bron: Pipelife-catalogus en Pipelife-website.

Let bij kokos op: de Pipelife-catalogus noemt het geschikt voor zandgrond, maar volgens de Pipelife-website laat kokos de buis daar op den duur inzanden. Volgens Wavin kan kokos afbreken in humusrijke grond met een hoge pH; in stedelijk gebied adviseert Wavin kokos alleen voor tijdelijke voorzieningen.

Hoe diep en met hoeveel afschot?

Wavin schrijft dat de diepte meestal wordt bepaald door het slootpeil: de eindbuis komt liefst 10 cm boven het gemiddelde winterslootpeil uit. Een vaste diepte voor tuinen geven Wavin en Pipelife niet.

Ook de afstand tussen de drains hangt af van de grond. Wavin geeft ter oriëntatie, bij 1 meter diepte:

Voor het afschot rekent Wavin met hellingen van 5, 10 en 20 cm per 100 meter. Bij bouwland (7 mm afvoer per dag) en 5 cm per 100 m draineert een buis van 50 mm tot 0,11 ha, een buis van 80 mm tot 0,61 ha. Meer helling geeft meer capaciteit.

Reken zo, met de tabellen van Wavin:

1. Je tuin is 12 bij 25 meter en ligt op zware klei. Bij 6 meter tussen de drains leg je 12 / 6 = 2 drains van 25 meter.
2. Elke drain ontwatert 25 x 6 = 150 m².
3. Een buis van 50 mm haalt bij 5 cm per 100 m 0,11 ha, dus 1.100 m² bij 7 mm per dag. Bij 10 mm per dag (Wavin noemt dat voor tuinbouw) is dat 1.100 x 7 / 10 = 770 m², ruim genoeg voor 150 m².
4. Kies je 20 cm per 100 m, dan zakt een drain van 25 meter 25 x 0,20 / 100 = 0,05 m, dus 5 cm.

Het waterschap kan grenzen stellen. Waterschap Drents Overijsselse Delta staat in zijn waterschapsverordening (geldend sinds 17 september 2024) drainage met een melding toe tot 1,0 meter onder maaiveld, en tot 0,80 meter in veenweidegebieden en beekdalen. De melding doe je minstens twee weken vooraf, met een plan met diameter, onderlinge afstand, diepte en afvoerrichting. Dieper of in beschermde gebieden heb je een vergunning nodig.

Waar laat je het drainagewater heen?

• Naar de sloot: bij Drents Overijsselse Delta mag grondwater uit drainage bij een woning op oppervlaktewater worden geloosd, zonder vooraf gegevens in te sturen. Bij een watergang van het waterschap leg je de uitmonding verzonken in het talud en bescherm je het talud rond de buis tegen uitspoeling. Voor de uitmonding levert Wavin eindbuizen en een taludgoot van 60, 75 of 100 cm.
• Naar een drainageput: daar komen de drains samen. Pipelife maakt putten op maat: je kiest de inlaten, uitlaten, hoogte en eventueel een overstort. Wavin levert ook controle- en doorspuitputten.
• Infiltreren: dat lukt alleen waar het grondwater laag genoeg staat. Het Kennisportaal Klimaatadaptatie adviseert bijvoorbeeld een halve meter tussen de onderkant van een infiltratievoorziening en het hoogste grondwater, en schrijft dat water in klei en veen bijna niet wegzakt.
• Niet op het vuilwaterriool: volgens IPLO is het niet de bedoeling grondwater op het vuilwaterriool te lozen, omdat schoon water de zuivering verstoort. Een gemeente kan wel zelf drainage aanleggen (IPLO); vraag de gemeente of je erop kunt aansluiten.

Drainage aanleggen in stappen

1. Bepaal met de proef of het grondwater of regenwater is.
2. Vraag bij gemeente en waterschap na waar je mag lozen en of je de aanleg moet melden.
3. Kies buis en omhulling bij je grond, met de tabel hierboven.
4. Zet de route uit met afschot naar de sloot of put.
5. Leg de drainage aan in droog weer en vul de sleuf met een goed doorlatend pakket (Wavin).
6. Verbind de buizen met klikmoffen en T-stukken, sluit het begin af met een eindkap en monteer bij de sloot een eindbuis.
7. Spuit de buis door als hij dichtslibt.

Bij MW vind je drainage: drainagebuizen en hulpstukken zoals PVC-drainagebuis met PP450-omhulling van 60 tot 200 mm en PE-buis met dezelfde omhulling, en drainageputten, zoals een PVC-drainageput van 315 mm met aansluitingen van 2 x 80 mm en 1 x 110 mm.

Veelgestelde vragen

Kies ik kokos of PP450? Voor blijvende drainage in stedelijk gebied adviseert Wavin minstens PP450. Kokos vergaat volgens Pipelife na vijf tot zeven jaar; daarna blijft er een holle ruimte om de buis, waardoor het water nog lange tijd kan aflopen. Voor grond met veel ijzer raadt Pipelife PP450 af en noemt het kokos of PE1000.

Hoe diep leg ik drainage in de tuin? Dat hangt af van het slootpeil en de grondwaterstand. Wavin laat de eindbuis liefst 10 cm boven het gemiddelde winterslootpeil uitkomen. Je waterschap kan een maximale diepte stellen, bij Drents Overijsselse Delta meestal 1,0 meter.

Hoeveel afschot heeft een drainagebuis nodig? Wavin rekent met 5, 10 of 20 cm per 100 meter. Meer afschot geeft meer afvoercapaciteit.

Mag drainage op het riool? Op het vuilwaterriool is dat volgens IPLO niet de bedoeling, omdat schoon water de zuivering verstoort. Of je op een drainageleiding van de gemeente kunt aansluiten, vraag je bij je gemeente na.

Bronnen

• IPLO, Grondwateroverlast
• IPLO, Grondwatertaak gemeente
• IPLO, Afvloeiend hemelwater, grondwater en ander relatief schoon water
• Wetterskip Fryslân, Wat te doen bij grondwateroverlast
• Wavin, Plaatsingsvoorschrift Drainagebuizen (2010)
• Wavin, Brochure Drainagematerialen (2017)
• Wavin, Technische fiche Drainagebuizen PVC (2020)
• Pipelife, Catalogus Drainage en Bronbemaling
• Pipelife, Drainage ommantelingen
• Waterschap Drents Overijsselse Delta, Waterschapsverordening (geldend vanaf 17-09-2024)
• Kennisportaal Klimaatadaptatie, Ondergrondse waterberging en infiltratie