Persfittingen of knelfittingen: wat kies je?

Een knelfitting maak je met sleutels: een moer klemt een ring om de buis. Een persfitting maak je met een persmachine: een persbek drukt de fitting in één keer vast om de buis, met een rubberen ring als afdichting. Een messing knelverbinding van Bonfix mag je opnieuw monteren, behalve in een gasinstallatie. Persen gaat koud en snel, en bij Bonfix, Henco en Uponor lekt een ongeperste persfitting bij de druktest, zodat je een vergeten persing opmerkt. Wat je kiest, hangt af van de buis, wat er door de leiding gaat en je gereedschap.

Hoe werkt een knelfitting?

Een knelfitting bestaat volgens Bonfix uit het huis, de knelring en de knelmoer. Draai je de moer aan, dan vervormt de ring en die druk dicht de verbinding af. Zo monteer je een messing knelfitting van Bonfix op koperen buis:

1. Zaag de buis op lengte, ontbraam hem en controleer het buiseinde op krassen, vuil of vervorming.
2. Steek de buis tot de stootrand in de fitting en draai de knelmoer handvast aan.
3. Draai de moer met een sleutel verder aan: één hele slag bij 10, 12 en 15 mm, een halve tot driekwart slag bij 22 mm en ongeveer driekwart slag bij 28 mm en groter.
4. Controleer de verbinding op dichtheid.

Bonfix geeft ook een tabel per soort buis, met slagen en Nm voor een momentsleutel: bijvoorbeeld 3/4 tot 1 slag bij 12 en 15 mm, en bij zachte buis van 10 mm maar 1/2 tot 3/4 slag. Te vast aandraaien kan volgens Bonfix leiden tot breuk of lekkage. Bij zachte koperen buis (R220) hoort een koperen steunhuls, en zachte buis is niet geschikt voor gas. Verder schrijft Bonfix:

• Opnieuw monteren mag, behalve in gasinstallaties (NPR 3378-11): moer handvast en daarna een kwartslag na.
• Geen knelringen van een ander merk. Een knelring hoort bij de fitting van hetzelfde merk.

Hoe werkt een persfitting?

Je schuift de buis in de fitting en de persmachine drukt de fitting vast; een rubberen ring dicht af. Dat gaat koud: Bonfix noemt persen daarom snel en brandveilig. Ook vermijd je de hitte van hardsolderen, meer dan 400 °C, die volgens Bonfix de kans op corrosie kan verhogen. De montage volgens Bonfix:

1. Snij de buis haaks af en ontbraam hem binnen en buiten, zodat een braam de afdichtingsring niet beschadigt.
2. Controleer of de ring goed in de fitting ligt en er geen vuil in zit.
3. Schuif de buis met een licht draaiende beweging tot de aanslag en zet een streep op de buis. De insteekdiepte is bijvoorbeeld 25 mm bij 15 mm buis en 28 mm bij 22 mm buis.
4. Gebruik een persbek met het juiste profiel en de diameter van de fitting.
5. Pers één keer en maak de persgang af zonder te onderbreken.

Gebruik geen olie, vet of lijm. Daarna volgt een druktest; voor drinkwater en verwarming noemt Bonfix minimaal 1,5 keer de werkdruk, met water.

Leak Before Press. Bij Bonfix lekt een ongeperste fitting tijdens de verplichte druktest. Henco noemt dit lekdetectie en Uponor "niet geperst en lek"; S-Press PLUS heeft daarnaast een persindicator. Volgens Bonfix komt meer dan 98% van de problemen met zijn alu-perskoppelingen door een vergeten persing, slecht ontbramen of kalibreren, of een buis die niet tot de aanslag zit.

Persfitting of knelfitting: de verschillen op een rij

De tabel vergelijkt messing knelfittingen en roodkoperen persfittingen van Bonfix voor koperen buis. Bij toepassing staat wat Bonfix voor het product opgeeft, bij keur de grens van het keurmerk; voor pers noemt Bonfix in de folder geen keurgrens.

Koper, RVS of meerlagenbuis?

Koper. Bonfix heeft voor koperen buis zowel knel als pers, zoals de Bonfix 82530 knelkoppeling 15 x 15 mm en de geel gemarkeerde Bonfix M-Press wartelkoppeling 3/4" x 22 mm voor gas. Bij koelinstallaties en warmtepompen raadt Bonfix messing knelfittingen af vanwege spanningscorrosie.

RVS en staalverzinkt. De RVS-persfittingen van Bonfix (AISI 316L) pers je met een M-profielbek, van 12 tot 108 mm en tot 16 bar, onder meer voor drinkwater, verwarming en regenwater. Staalverzinkt is volgens Bonfix voor gesloten systemen, zoals verwarming, en voor droge, olievrije perslucht; drinkwater noemt Bonfix er niet bij. Kun je vocht niet uitsluiten, bijvoorbeeld in een dekvloer, dan adviseert Bonfix RVS.

Meerlagenbuis. Henco-persfittingen pers je met TH of BE (16 tot 26 mm) en bij 32 mm alleen met BE, zoals de Henco persknie 32 mm. Bonfix Alu-pers mag met TH-, H-, U-, F- en CH-bekken, tot 10 bar; kalibreer de buis binnen en buiten, zodat bramen de O-ringen niet beschadigen. Uponor S-Press PLUS pers je zonder afschuinen, met de bek met dezelfde kleurcode, zoals bij de Uponor S-Press PLUS persbocht 16 mm. Knellen kan ook: de Henco knelovergang 16 x 15 mm verbindt meerlagenbuis met koper, voor drinkwater en verwarming tot 10 bar.

Persgereedschap en persprofielen: M, TH en V

Een persbek heeft een vorm die bij de fitting hoort: het profiel. Welk profiel mag, bepaalt de fabrikant:

Gebruik alleen een profiel dat de fabrikant van jouw fitting noemt.

Bonfix levert voor zijn persmachines bekken in M- en TH-profiel. De machines melden een foute persing met een lampje en een geluid. Laat machine en bekken elk jaar kalibreren: Bonfix vraagt dat voor de garantie.

KIWA en GASTEC: let op het keurmerk

Bonfix vermeldt KIWA ATA, GASTEC QA en DVGW voor zijn messing knelfittingen, KIWA en DVGW voor water en GASTEC QA en DVGW voor gas bij zijn roodkoperen persfittingen, en onder meer KIWA en DVGW bij RVS. Elke roodkoperen persfitting draagt het symbool van het keurmerk. Uponor vermeldt voor S-Press PLUS de keurmerken DVGW, ÖVGW en KIWA/KOMO, onder meer KIWA K6415, en noemt drinkwater (0 tot 70 °C) en verwarming (tot 80 °C), bij maximaal 10 bar. Henco noemt op zijn openbare productpagina's geen keurmerken; de certificaten staan achter de inlog van MyHenco. Het hele aanbod staat bij pers- en knelsystemen.

Veelgestelde vragen

Is een persfitting beter dan een knelfitting? Niet altijd. Persen is snel en koud, en bij Bonfix, Henco en Uponor lekt een ongeperste persfitting bij de druktest. Maar je hebt een persmachine met de juiste bekken nodig. Een knelfitting maak je met sleutels.

Mag ik een knelfitting opnieuw gebruiken? Bij Bonfix messing knelfittingen wel: moer handvast en een kwartslag na. Niet in gasinstallaties, en niet met een knelring van een ander merk.

Mag een knelfitting weggewerkt worden? Volgens Bonfix mogen knelfittingen met halfharde koperen buis in bijvoorbeeld een leidingkoker, als je er zonder hak- en breekwerk bij kunt. Voor gas verwijst Bonfix naar NPR 3378.

Welk persprofiel heb ik nodig? Het profiel dat de fabrikant van de fitting noemt: M bij Bonfix koper en RVS, TH of BE bij Henco (bij 32 mm alleen BE), en bij Uponor S-Press PLUS de bek met dezelfde kleurcode.

Bronnen

• Bonfix, Messing en messing vertinde (sanitaire) knelfittingen, technische documentatie%20knelfittingen%20v12601.pdf)
• Bonfix, Knelkoppelingen en knelfittingen
• Bonfix, Press (roodkoper, staalverzinkt en RVS), productinformatie
• Bonfix, Persmachine, productinformatie
• Bonfix, Alu-pers systeem voor drinkwater en cv
• Henco, 1P knieën 90°
• Henco, 36P overgang Henco pers x koper pers
• Henco, 38P rechte schroefkoppeling naar koper pers
• Henco, startpagina (certificaten via MyHenco)
• Henco, 24 overgangsstukken Henco knel x koperbuis
• Uponor, S-Press PLUS bocht 90° (Nederlandse productpagina, certificaten)
• Uponor, S-Press PLUS elbow
• Uponor, Technical information MLC tap water and heating (1119966), hoofdstuk 3.5
• Uponor, S-Press PLUS overgangskoppelingen (adapter M+V)