Regenwatertank onder de grond: welke inhoud heb je nodig?

De inhoud van een regenwatertank reken je uit met drie getallen: hoeveel regen er op je dak valt, hoeveel water je per jaar gebruikt en hoeveel dagen voorraad je wilt. Tankfabrikant GRAF adviseert 30 dagen. Een gezin van vier met 60 m² dak dat regenwater gebruikt voor toilet, wasmachine en tuin, komt zo uit op ongeveer 3.800 liter. Hieronder reken je het voor je eigen situatie uit.

Waarvoor mag je regenwater gebruiken?

Milieu Centraal noemt de tuin, het doorspoelen van het toilet en de was. Regenwater is niet geschikt als drinkwater; gebruik het dus ook niet om te douchen, te koken of af te wassen.

Een regenwatersysteem in huis mag je vrijwillig aanleggen. In een Kamerbrief van 13 oktober 2023 schrijven de ministers van Binnenlandse Zaken en van Infrastructuur en Waterstaat dat het dan wel moet voldoen aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl, met NEN 1006), het Drinkwaterbesluit en de Drinkwaterregeling. Voor collectieve installaties geldt dat regenwater alleen voor het doorspoelen van het toilet mag worden gebruikt.

Stap 1: hoeveel regen valt er op je dak?

Een millimeter regen is één liter water per vierkante meter (KNMI). Over 1991 tot en met 2020 viel er in Nederland gemiddeld 851 millimeter per jaar, dus 851 liter op elke vierkante meter dak. Het gemiddelde voor jouw regio vind je per KNMI-station in de Klimaatviewer van het KNMI.

GRAF rekent de jaarlijkse opbrengst zo uit:

opbrengst per jaar = neerslag (liter per m²) x dakoppervlak (m²) x afvoercoëfficiënt

Het dakoppervlak is het grondvlak van het huis plus de overstekken; dakhelling en dakvorm tellen niet mee. Reken alleen met het dakvlak dat je op de tank aansluit. De afvoercoëfficiënt hangt af van de dakbedekking.

Bron: catalogus en rekenblad van GRAF. De 0,8 voor gewone dakpannen komt alleen uit het Spaanse rekenblad: dat geeft 0,8 voor dakpannen en 0,9 voor geglazuurde gebakken pannen. De Duitse catalogus noemt geen ongeglazuurde pannen. Voor bitumen geven de twee verschillende waarden, daarom staat bitumen er niet in.

Stap 2: hoeveel water gebruik je?

Het CBS heeft gemeten hoeveel water een Nederlander thuis gebruikt (Watergebruik Thuis 2021):

Voor de tuin rekent GRAF met minimaal 150 liter per m² per jaar, tot 250 liter bij heel veel sproeien. Milieu Centraal noemt een gemiddelde van zo'n 1.100 liter drinkwater per jaar voor het sproeien van de tuin. Weet je wat je zelf sproeit, reken dan met dat getal.

Stap 3: van jaarcijfers naar tankinhoud

Vergelijk de opbrengst uit stap 1 met het verbruik uit stap 2. Het rekenblad van GRAF zegt: neem altijd het kleinste van de twee.

tankinhoud = kleinste getal x aantal dagen voorraad / 365

GRAF noemt 20, 30 of 40 dagen voorraad en adviseert 30 dagen. Is je verbruik groter dan de opbrengst, kijk dan of je meer dakvlak op de tank kunt aansluiten, bijvoorbeeld van een schuur of garage.

Rekenvoorbeeld: gezin van vier

Een gezin van vier heeft 60 m² dak (grondvlak plus overstek) met betonpannen en wil regenwater voor toilet, wasmachine en 100 m² tuin.

1. Opbrengst: 851 x 60 x 0,9 = 45.954 liter per jaar.
2. Toilet en was: 4 x (11.023 + 6.205) = 68.912 liter per jaar.
3. Tuin: 100 x 150 = 15.000 liter per jaar. Het totale verbruik is dus 83.912 liter.
4. Het kleinste getal is de opbrengst: 45.954 liter.
5. Tankinhoud: 45.954 x 30 / 365 = 3.777 liter. De eerstvolgende maat is een tank van 4.000 liter, zoals de regenwatertank van 4.000 liter (Ø1800 x 2700 mm).

Alleen voor de tuin is het verbruik 15.000 liter. Dat is kleiner dan de opbrengst: 15.000 x 30 / 365 = 1.233 liter, dus een tank van 1.500 liter.

Waarom een reserve voor droge perioden?

De neerslag verschilt sterk per jaar. In 2018 viel landelijk gemiddeld 607 millimeter, in Arcen zelfs 445. In juli 2018 viel 11 millimeter, tegen 78 normaal. Reken zo: op het dak uit het voorbeeld kwam die maand 11 x 60 x 0,9 = 594 liter binnen. Daartegenover staat 2023, het natste jaar sinds minstens 1906, met gemiddeld 1.153 millimeter (KNMI). GRAF noemt de dagen voorraad in de berekening daarom een veiligheidsreserve voor droge perioden.

Welke maten verticale regenwatertanks zijn er?

MW Leidingsystemen heeft verticale regenwatertanks van polyethyleen van 900 tot 10.000 liter. Dit zijn de maten op het moment van schrijven:

De hoogte staat in de artikelnaam. De tank van 900 liter (Ø1300 x 1300 mm) is bedoeld voor ondergrondse plaatsing en kan aan- en afvoeraansluitingen tot 125 mm krijgen. De tanks van 4.000 en 10.000 liter zijn voor onder- en bovengrondse plaatsing en kunnen aansluitingen tot 160 mm krijgen. In dezelfde categorie staat ook een tank van 6.000 liter (Ø2300 x 2400 mm) voor onder- en bovengrondse plaatsing. In de naam staat niet dat hij verticaal is, daarom staat hij niet in de tabel.

Plaatsing, overloop en pomp

GRAF beschrijft de opbouw zo: een filter voor de tank, een rustige instroom onderin, een overloop en een drijvende aanzuiging voor de pomp.

• Filter. Het tankfilter Ø110 mm spoelt blad, takjes en grind naar de vuilwaterafvoer en laat het gefilterde water in de tank lopen. Het is niet zelfreinigend, komt in de tank of een opzetschacht en heeft 4 cm hoogteverschil tussen aanvoer en afvoer.
• Rustige instroom. Het water komt op de bodem binnen, zodat bezinksel niet opwervelt (GRAF).
• Overloop. Vuil dat lichter is dan water, zoals stuifmeel, drijft bovenop en verdwijnt bij het overlopen. Volgens GRAF is regelmatig overlopen daarom goed voor de waterkwaliteit. De overloop gaat naar het riool of naar infiltratie, zoals infiltratiekratten. Voor aansluiting op het riool kan je gemeente regels hebben in het omgevingsplan (IPLO); vraag dat vooraf na.
• Pomp. GRAF zuigt het water zo'n 10 cm onder het wateroppervlak aan, omdat daar de beste waterkwaliteit is. De Divertron X 650 drukdompelpomp heeft een ingebouwde drukschakelaar, een droogloopbeveiliging en een 1"-zuigaansluiting voor een drijvende zuigslang. Bij deze pomp wordt een membraanketel van minimaal 5 liter geadviseerd.

Bij het graven tellen ook grondsoort, grondwaterstand, afstand tot bomen, huis en weg, en de belasting: gras, een auto of een vrachtwagen erover (GRAF). Komt de tank in het grondwater of op een helling, dan wil GRAF voor zijn eigen tanks vooraf overleggen. Lees dus altijd de inbouwvoorschriften van de tank die je kiest.

Veelgestelde vragen

Hoeveel regen valt er per jaar op mijn dak? Reken zo: neerslag in millimeters x dakoppervlak in m². Bij 851 mm en 60 m² valt er 851 x 60 = 51.060 liter op. Met de afvoercoëfficiënt van betonpannen (0,9) vang je daarvan 45.954 liter op.

Mag ik regenwater gebruiken voor de wasmachine? Bij een eigen systeem in je woning wel: Milieu Centraal noemt de was en het toilet. Bij een collectieve installatie mag regenwater alleen voor het doorspoelen van de wc (Kamerbrief van 13 oktober 2023). Niet om te drinken, douchen, koken of af te wassen.

Hoeveel dagen voorraad moet een regenwatertank hebben? GRAF rekent met 20, 30 of 40 dagen en adviseert 30 dagen. Reken zo: meer dagen geeft een grotere tank.

Wat als de tank leeg is? Een bijvulsysteem kan dan leidingwater bijvullen. GRAF bouwt in zijn bijvulunits een overloop volgens EN 1717, de Europese norm voor bescherming van drinkwater tegen verontreiniging door terugstroming. Je drinkwaterinstallatie moet voldoen aan NEN 1006 (Bbl), dus laat zo'n koppeling aanleggen door een installateur.

Bronnen

• KNMI, Als het regent, valt er 9% meer regen dan 50 jaar geleden
• KNMI, Neerslagmeting
• KNMI, Klimaatviewer neerslag
• KNMI, Jaaroverzicht 2018
• KNMI, Zomeroverzicht 2018
• KNMI, De staat van ons klimaat 2023
• CBS, Watergebruik Thuis 2021, het toilet
• CBS, Watergebruik Thuis 2021, de wasmachine
• Milieu Centraal, Drinkwater besparen
• Milieu Centraal, Water opvangen in de tuin
• Kamerbrief over hemel- en grijswatersystemen, 13 oktober 2023, Kamerstuk 27 625 nr. 658
• Drinkwaterbesluit, artikel 4 (geldend vanaf 15-08-2026)
• IPLO, Installaties water
• GRAF, Katalog Regenwasser (blz. 50 en 130)
• GRAF, rekenblad regenwatertanks (Spaans)
• GRAF, Rainwater planning aid
• MW Leidingsystemen, Druk dompelpomp Divertron X 650 (productomschrijving)
• AFNOR, NF EN 1717+A1 (titel van de geldende uitgave)