Regenwater infiltreren met kratten: zo bepaal je de maat

Met infiltratiekratten vang je regenwater onder de grond op en laat je het langzaam in de bodem zakken. De maat reken je uit met de bergingseis van je gemeente: verhard oppervlak maal liters per m². Volgens het Kennisportaal Klimaatadaptatie vragen gemeenten meestal 20 tot 60 millimeter per m² verhard oppervlak, en moet de berging binnen 24 tot 48 uur weer leeg zijn. Leg je 40 m² nieuw dak en bestrating aan en vraagt de gemeente 60 liter per m², dan heb je 2.400 liter berging nodig: dertien kratten van 200 liter, als elk krat netto 190 liter bergt. Of het werkt, hangt af van de bodem en het grondwater.

Wat is regenwater infiltreren?

Bij ondergrondse infiltratie staat regenwater tijdelijk in kratten of grind en zakt het daarna de bodem in. De kratten zijn omhuld met filterdoek, zodat er geen grond in spoelt. Volgens het Kennisportaal bestaat een krat voor bijna 100 procent uit holle ruimte, grind voor minder dan 50 procent.

Een infiltratievoorziening bestaat uit:

• Voorbehandeling: een zandvang of filter die vuil en slib tegenhoudt.
• Inlaat: waar het regenwater binnenkomt.
• Berging: de kratten, waar het water tijdelijk staat.
• Infiltratiezone: de bodem waarin het water wegzakt.
• Noodoverloop: voor als er meer water komt dan de kratten bergen.

Waarom vragen gemeenten om infiltratie?

Regenwater dat op je perceel valt, is in de eerste plaats jouw verantwoordelijkheid. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) hoeft de gemeente het alleen in te zamelen als het redelijkerwijs niet anders kan, bijvoorbeeld als er geen oppervlaktewater in de buurt is of als infiltratie niet kan door hoog grondwater. In het omgevingsplan kan de gemeente regels opnemen, zoals een verplichte voorziening of het afkoppelen van de regenpijp.

Het doel volgens het Kennisportaal: het riool raakt bij hevige regen minder snel vol, er stroomt minder vervuild water over naar het oppervlaktewater en er blijft meer water voor droge perioden. Loos je het water vertraagd op een sloot, dan kunnen ook de regels van het waterschap gelden. In Beekdaelen gelden dan bijvoorbeeld de eisen van Waterschap Limburg.

Hoe groot moeten de infiltratiekratten zijn?

Gebruik de regel van je eigen gemeente. Een voorbeeld is de Verordening waterberging 2023 van Geldrop-Mierlo:

• Bij nieuwbouw en nieuwe verharding wordt regenwater in beginsel op eigen perceel geborgen en geïnfiltreerd. Tot en met 10 m² geldt dat niet.
• De berging is minstens 60 liter per m² nieuw verhard oppervlak, horizontaal gemeten.
• De berging moet binnen 48 uur na de bui weer helemaal leeg zijn.

Andere gemeenten rekenen anders: Landgraaf vraagt 80 liter per m² bij meer dan 200 m² nieuw of vervangen verhard oppervlak. Een eis in millimeters reken je zo om: 1 mm regen is 1 liter per m² (KNMI).

berging (liter) = verhard oppervlak (m²) x bergingseis (liter per m²)

De eis gaat over holle ruimte, legt Beekdaelen uit, en een krat is niet helemaal hol. In de installatie-instructies (2020) geeft Wavin voor de Q-Bic Plus 432 liter bruto en 417 liter netto: 95 tot 96 procent holle ruimte. Noemt de fabrikant alleen de buitenmaat, vraag dan de netto inhoud na.

Rekenvoorbeeld met de regel van Geldrop-Mierlo:

1. Je bouwt een garage met 25 m² dak en legt 15 m² nieuwe bestrating aan: 40 m² nieuw verhard oppervlak.
2. Berging: 40 x 60 = 2.400 liter.
3. Een krat van 1000 x 500 x 400 mm is 200 liter bruto, bij 95 procent holle ruimte 190 liter netto: 2.400 / 190 = 12,6, dus 13 kratten.
4. In één laag beslaan ze 13 x 1,0 x 0,5 = 6,5 m², bij 40 cm hoogte.

Doorlatendheid van de bodem en grondwater

Hoe goed de bodem water doorlaat, heet de K-waarde, in meter per dag. Volgens het Kennisportaal werkt infiltratie goed in zandgrond en zakt water in klei en veen bijna niet weg. Meet dus altijd de doorlatendheid en kijk of er lagen leem of klei in de bodem zitten.

In Landgraaf is bij meer dan 200 m² nieuw of vervangen verhard oppervlak een infiltratieonderzoek verplicht, met gemeten K-waarden en een peilbuis voor het grondwater. Infiltreren moet daar bij een K-waarde van 0,1 meter per dag of meer en grondwater dieper dan 1,0 meter onder maaiveld; anders mag het water geborgen en vertraagd afgevoerd worden.

Verder adviseert het Kennisportaal:

• Houd een droge laag onder de kratten, bijvoorbeeld een halve meter tot het hoogste grondwaterpeil. Dat peil kan plaatselijk sterk schommelen.
• Houd meestal minstens 2 meter afstand tot gebouwen, funderingen, kabels en leidingen, soms 3 tot 5 meter.
• Leg de kratten niet te dicht bij bomen, vanwege wortelgroei.

De meeste voorzieningen lopen volgens het Kennisportaal in één tot twee dagen leeg, bij een infiltratiecapaciteit van vaak rond 0,5 meter per dag. Reken zo, met alleen de bodem als infiltratievlak: een vol krattenveld van 40 cm hoog is bij 0,5 meter per dag in 0,4 / 0,5 = 0,8 dag leeg. Bij 0,1 meter per dag duurt dat 4 dagen, langer dan 48 uur.

Infiltratiekratten aanleggen

De aanleg van de Q-Bic Plus volgens Wavin, kort samengevat:

1. Leg een vlakke bedding van 10 tot 30 cm en haal scherpe stenen weg.
2. Leg het geotextiel op de bodem, met minstens 0,5 meter overlap aan elke kant. Steek geen piketpalen door het doek.
3. Zet de kratten neer, klik ze aan elkaar, breng de zij- en aansluitplaten aan en wikkel alles in geotextiel met minstens 0,5 meter overlap.
4. Vul aan in lagen van hoogstens 30 cm en verdicht. De eerste 20 cm boven de kratten verdicht je niet.

Wavin noemt voor de Q-Bic Plus minstens 30 cm grond erboven in een tuin of onder licht verkeer (1 ton wiellast), en 75 cm onder zwaar verkeer (10 ton wiellast). Per project maakt Wavin een sterkteberekening. Volg bij andere kratten de voorschriften van die fabrikant. Het Kennisportaal adviseert een zo open mogelijk geotextiel, bijvoorbeeld met een O90-waarde boven 300 µm en een doorlatendheid van minstens 35 liter per seconde per m².

Onderhoud van infiltratiekratten

Ligt de voorziening op je eigen terrein, dan ben je zelf verantwoordelijk voor het onderhoud. Het Kennisportaal adviseert:

• Haal vuil uit het water voordat het in de kratten komt, met een bladvanger en een zandvang, zoals een PVC-zandvangput met filter.
• Controleer kolk, bladvanger en overloop en maak ze eens in de één à twee jaar schoon.
• Controleer de kratten eens in de vijf jaar op slib, verzakking en hoe snel het water wegzakt.
• Laat geen bouwafval zoals cement of fijn zand in de voorziening achter.

Kunststof kratten kunnen volgens het Kennisportaal meer dan 40 jaar meegaan, verstopte systemen veel korter. Wavin schrijft dat goed onderhoud de opslagcapaciteit en levensduur op peil houdt.

Bij MW vind je infiltratiekratten, zoals de MW infiltratiekrat van 200 liter en een prefab infiltratiekrat van 1.000 liter, en infiltratieputten, zandvangputten en toebehoren.

Veelgestelde vragen

Hoeveel infiltratiekratten heb ik nodig? Verhard oppervlak x bergingseis van je gemeente, gedeeld door de netto inhoud per krat. Bij 40 m² en 60 liter per m² is dat 2.400 liter: dertien kratten van 200 liter, als elk krat netto 190 liter bergt.

Werkt infiltreren in kleigrond? Volgens het Kennisportaal zakt water in klei en veen bijna niet weg. Laat de doorlatendheid meten en vraag de gemeente wat je kunt doen als infiltreren niet lukt.

Hoe diep moeten infiltratiekratten liggen? Voor de Q-Bic Plus noemt Wavin minstens 30 cm grond erboven in een tuin. Het Kennisportaal noemt als voorbeeld een halve meter tussen onderkant en hoogste grondwater.

Hoe vaak moet ik infiltratiekratten onderhouden? Bladvanger, kolk en overloop eens in de één à twee jaar schoonmaken, de kratten eens in de vijf jaar controleren.

Bronnen

• Kennisportaal Klimaatadaptatie, Ondergrondse waterberging en infiltratie
• IPLO, Hemelwatertaak gemeente
• Gemeente Geldrop-Mierlo, Verordening waterberging 2023 met 1e wijziging
• Gemeente Landgraaf, Hemelwaterverordening 2023
• Gemeente Beekdaelen, Hemelwaterverordening Beekdaelen 2024
• KNMI, Neerslagmeting
• Wavin, Installatie-instructies Q-Bic Plus
• Wavin, Brochure Q-Bic Plus